Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn: Nét đẹp truyền thống Xứ Lạng

Trang Chủ / Tin Tức / Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn: Nét đẹp truyền thống Xứ Lạng

Giữa lòng thành phố Lạng Sơn nhộn nhịp, dòng sông Kỳ Cùng độc đáo chảy ngược đã trở thành mạch nguồn của nhiều huyền tích và lễ hội đặc sắc. Trong số đó, lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn nổi bật như một di sản văn hóa sống động, thu hút hàng vạn du khách và người dân địa phương mỗi độ xuân về, tái hiện những giá trị lịch sử và tín ngưỡng sâu sắc của vùng đất biên cương này.

Table of Contents

Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn: Di sản văn hóa bên dòng sông ngược

Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn là một trong những sự kiện văn hóa lớn nhất tại Xứ Lạng, gắn liền với di tích đền Kỳ Cùng và đền Tả Phủ. Đền Kỳ Cùng, tọa lạc bên bờ Bắc sông Kỳ Cùng, được xây dựng từ thời Hậu Lê, ban đầu thờ Thần Giao Long, vị thần cai quản sông nước, và sau này thờ Quan lớn Tuần Tranh. Năm 1993, đền đã vinh dự được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích cấp Quốc gia. Đến năm 2015, lễ hội đền Kỳ Cùng – Tả Phủ chính thức được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, khẳng định giá trị và tầm quan trọng của nó trong bản đồ văn hóa Việt Nam.

Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là biểu tượng cho sự gắn kết cộng đồng và tinh thần thượng võ của người dân địa phương. Lễ hội diễn ra hàng năm từ ngày 22 đến ngày 27 tháng Giêng âm lịch, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân và du khách thập phương. Dòng sông Kỳ Cùng, với những câu chuyện huyền thoại, đã trở thành không gian linh thiêng kết nối hai ngôi đền và làm nên một lễ hội truyền thống đầy ý nghĩa.

Nghi lễ rước kiệu truyền thống từ đền Tả Phủ về đền Kỳ Cùng vào tháng Giêng năm 2024

Nghi lễ truyền thống tại Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn

Phần lễ của lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn tập trung vào các nghi thức trang trọng diễn ra chủ yếu vào hai ngày trọng điểm là ngày 22 và ngày 27 tháng Giêng. Ngày 22 tháng Giêng, đúng vào giờ Ngọ, nghi lễ rước kiệu đặt bát hương Quan lớn Tuần Tranh từ đền Kỳ Cùng sang đền Tả Phủ được thực hiện vô cùng long trọng. Đây là một nghi thức mang ý nghĩa sâu sắc, tượng trưng cho mối liên kết giữa hai ngôi đền và câu chuyện giải oan của Quan lớn Tuần Tranh.

Xem Thêm Bài Viết:

Theo lời kể của ông Phan Văn Hòa, mối liên hệ giữa hai đền xuất phát từ câu chuyện về nỗi oan khuất của Quan lớn Tuần Tranh. Hán quận công Thân Công Tài, người được thờ tại đền Tả Phủ, đã có công chứng minh và giải oan cho Quan lớn. Để báo đáp công ơn này, hàng năm, trong dịp lễ hội đền Tả Phủ – Kỳ Cùng, bát hương Quan lớn Tuần Tranh được nhân dân rước từ đền Kỳ Cùng sang đền Tả Phủ để dự hội Đầu Pháo và thể hiện lòng tri ân. Đây là minh chứng cho sự gắn kết độc đáo trong lễ hội truyền thống này, biến hai di tích thành một thể thống nhất trong tâm thức cộng đồng.

Hội Đầu Pháo: Điểm nhấn độc đáo của Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội của lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn mang đến không khí sôi động với nhiều trò chơi dân gian và nghi thức rước kiệu đặc sắc. Các hoạt động như cờ tướng, kéo co, đẩy gậy, võ thuật, cùng với lễ hội ẩm thực, hát sli, lượn, quan họ… được tổ chức, thu hút đông đảo người dân thành phố Lạng Sơn và du khách thập phương tham gia. Những hoạt động này không chỉ là giải trí mà còn là cách để gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa địa phương.

Đặc sắc nhất trong lễ hội đền Kỳ Cùng – đền Tả Phủ chính là màn tranh cướp đầu pháo vào sáng ngày 27 tháng Giêng. Tương truyền, dưới thời Tả đô đốc Hán quận công Thân Công Tài, sau chiến thắng lớn trước giặc cướp, ông đã cho phép dân làng mở hội mừng chiến công vào dịp đầu xuân. Hội Đầu Pháo ra đời từ đó, trở thành một biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần đoàn kết. Ông Đặng Minh Thuận, thành viên Bộ phận Thường trực di tích đền Tả Phủ, chia sẻ rằng đầu pháo được thờ cúng quanh năm và theo quan niệm dân gian, ai tranh được đầu pháo trong ngày hội sẽ mang về may mắn, phát đạt cho gia đình và dòng tộc trong suốt một năm và những năm về sau. Đây thực sự là một trải nghiệm không thể bỏ lỡ khi ghé thăm lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn.

Màn tranh cướp Đầu pháo đặc sắc tại lễ hội đền Kỳ Cùng – đền Tả Phủ năm 2024

Bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn

Nhận thức rõ vai trò và tiềm năng của hệ thống di sản văn hóa ven sông Kỳ Cùng, trong những năm gần đây, ngành Văn hóa và chính quyền Lạng Sơn đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn. Các hoạt động bao gồm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khu vực di tích, tăng cường công tác quản lý và bảo vệ di tích, cũng như tham mưu lập và thực hiện Đề án bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia cho lễ hội đền Kỳ Cùng – Tả Phủ.

Nâng cao nhận thức và quảng bá văn hóa địa phương

Việc bảo quản, tu bổ và phục hồi một số di tích quan trọng như đền Kỳ Cùng, đền Cửa Đông, đền Cửa Tây, đình Vằng Khắc, đền Mẫu Thoải… được thực hiện song song với việc duy trì các hoạt động tín ngưỡng và văn hóa tâm linh. Đơn cử, năm 2018, đền Kỳ Cùng đã được tu bổ, tôn tạo và mở rộng diện tích đền chính từ 285 mét vuông lên 487,3 mét vuông, với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa.

Đặc biệt, từ năm 2019, Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch Lạng Sơn đã lồng ghép nhiều hoạt động trong Tuần Văn hóa – Thể Thao và Du lịch để quảng bá lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn và các giá trị văn hóa khác. Các sự kiện như tổ chức đua bè mảng gắn với lễ hội đền Kỳ Cùng – đền Tả Phủ và trồng hoa đào tại các điểm ven sông Kỳ Cùng đã góp phần tạo nên một không gian văn hóa đa dạng. Sở cũng đang nghiên cứu và tham mưu thực hiện ý tưởng phục dựng hoặc minh họa bằng công nghệ nghi thức sứ bộ Việt – Trung qua bến đá bờ sông Kỳ Cùng, nhằm tái hiện một phần lịch sử hào hùng của vùng đất này.

Song song đó, để nâng cao nhận thức của các tầng lớp nhân dân, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lạng Sơn tiếp tục phối hợp với các địa phương mở các lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể và thành lập các câu lạc bộ bảo tồn. Cụ thể, trong năm 2023, Sở đã tổ chức 10 lớp truyền dạy các làn điệu dân ca như Then, Sli, Lượn, các điệu múa sư tử mèo, và nghề thêu, dệt truyền thống. Ông Phan Văn Hòa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, khẳng định rằng lễ hội truyền thống đền Kỳ Cùng – Tả Phủ, cùng với các lễ hội xứ Lạng khác, đã góp phần làm tăng thêm vẻ đẹp và sức hấp dẫn của một vùng đất giàu truyền thống văn hóa như Lạng Sơn.

Lễ hội Kỳ Cùng-Tả Phủ là điểm hẹn văn hóa xứ Lạng

Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn thực sự là một điểm nhấn văn hóa không thể thiếu trong hành trình khám phá Xứ Lạng. Nó không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, tín ngưỡng mà còn là không gian để cộng đồng gắn kết, thể hiện lòng tự hào dân tộc. Đối với du khách, đây là cơ hội tuyệt vời để hòa mình vào không khí sôi động của một lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc, khám phá những phong tục độc đáo và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này. Đến với lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn, bạn sẽ cảm nhận được hơi thở của lịch sử và những nét đẹp văn hóa tinh túy mà thương hiệu “Hoa Đào” luôn muốn giới thiệu đến quý vị.

FAQ về Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn

1. Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn diễn ra vào thời gian nào?
Lễ hội truyền thống đền Kỳ Cùng – Tả Phủ diễn ra hàng năm từ ngày 22 đến ngày 27 tháng Giêng âm lịch.

2. Ý nghĩa của nghi lễ rước kiệu trong lễ hội là gì?
Nghi lễ rước kiệu bát hương Quan lớn Tuần Tranh từ đền Kỳ Cùng sang đền Tả Phủ và ngược lại tượng trưng cho lòng tri ân của Quan lớn Tuần Tranh đối với Hán quận công Thân Công Tài, người đã giải oan cho ông. Nghi lễ này thể hiện sự gắn kết tâm linh và lịch sử giữa hai ngôi đền.

3. Hội Đầu Pháo trong lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn có gì đặc biệt?
Hội Đầu Pháo là điểm nhấn độc đáo của lễ hội, diễn ra vào sáng ngày 27 tháng Giêng. Tương truyền, người nào tranh được đầu pháo sẽ mang về may mắn, tài lộc và sự phát đạt cho gia đình trong năm đó và những năm về sau. Đây là một màn tranh tài sôi động, thể hiện tinh thần thượng võ và niềm tin tâm linh của người dân.

4. Lễ hội Kỳ Cùng Lạng Sơn đã được công nhận là di sản văn hóa nào?
Năm 2015, Lễ hội đền Kỳ Cùng – Tả Phủ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc của lễ hội.

5. Ngoài các nghi lễ, lễ hội còn có những hoạt động nào khác?
Bên cạnh các nghi lễ trang trọng, lễ hội còn bao gồm nhiều hoạt động phần hội sôi động như cướp đầu pháo, cờ tướng, kéo co, đẩy gậy, võ thuật, lễ hội ẩm thực, hát sli, lượn, quan họ… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia trải nghiệm.