Trong dòng chảy lịch sử đầy biến động của dân tộc, cửa khẩu hữu nghị đã sừng sững như một minh chứng sống động cho mối quan hệ truyền thống bền chặt giữa Việt Nam và Trung Quốc. Nằm ẩn mình giữa những dãy núi hùng vĩ, nơi đây không chỉ là một điểm giao thương sầm uất mà còn là một di sản văn hóa, một biểu tượng của tình láng giềng hòa bình và hợp tác. Bài viết này sẽ đưa bạn khám phá những giá trị lịch sử, kinh tế và văn hóa đặc sắc mà cửa khẩu hữu nghị mang lại.
Cửa Khẩu Hữu Nghị: Dấu Ấn Lịch Sử Và Biểu Tượng Hòa Bình
Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị, tọa lạc trên Quốc lộ 1A, cách thành phố Lạng Sơn khoảng 17 km về phía Bắc và cách Hà Nội 171 km về phía Đông Bắc, không chỉ đơn thuần là một trạm kiểm soát biên giới. Vị trí địa lý chiến lược này đã biến nó thành một trung tâm quan trọng, chứng kiến bao thăng trầm của lịch sử dân tộc. Từ những ngày đầu lập quốc cho đến thời hiện đại, cửa khẩu biên giới này đã luôn đóng vai trò thiết yếu trong việc giao lưu, bảo vệ chủ quyền và phát triển đất nước.
Nơi đây chất chứa một bề dày truyền thống lịch sử dựng nước và giữ nước oai hùng của dân tộc Việt Nam. Nhiều thế hệ anh hùng đã đổ xương máu để bảo vệ từng tấc đất biên cương, trong đó có đồng chí Hoàng Văn Thụ, người con ưu tú của Lạng Sơn, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng và xây dựng Tổ quốc. Sự hiện diện của những nhân vật lịch sử như vậy càng tô đậm thêm giá trị thiêng liêng của cửa khẩu hữu nghị.
Từ Lăng Quan Đến Hữu Nghị Quan: Một Hành Trình Lịch Sử
Trải qua hàng thế kỷ, cửa khẩu biên giới này đã mang nhiều tên gọi khác nhau, mỗi cái tên đều gắn liền với một giai đoạn lịch sử quan trọng. Thời phong kiến, nó được biết đến với các tên như Lăng Quan, Đại Nam Quan, Giới Thủ Quan, và Nam Quan. Những tên gọi này phản ánh vị trí trọng yếu của cửa ngõ phía Bắc, nơi giao thoa văn hóa và kinh tế giữa Đại Việt và các triều đại phương Bắc. Vào năm 1953, cửa khẩu được đổi tên thành Mục Nam Quan, đánh dấu một bước chuyển mình trong nhận thức về chủ quyền và độc lập dân tộc.
Đến năm 1965, với sự ra đời của mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa Việt Nam và Trung Quốc, cửa khẩu chính thức mang tên Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị. Tên gọi này không chỉ thể hiện tình cảm đoàn kết giữa hai quốc gia láng giềng mà còn được đối tác Trung Quốc đáp lại bằng tên gọi “Hữu Nghị Quan” (Friendship Pass), tạo nên một cặp cửa khẩu mang ý nghĩa “hữu nghị” độc đáo trên thế giới. Đây là minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ “vừa là đồng chí, vừa là anh em” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thế hệ lãnh đạo hai nước đã dày công vun đắp.
Xem Thêm Bài Viết:
- Khám Phá Hoàng Đàn Tuyết Lạng Sơn: Báu Vật Vô Giá Của Rừng Xanh
- Lịch Chiếu Phim CGV Cầu Giấy Hà Nội: Hướng Dẫn Tra Cứu Chi Tiết Và Kinh Nghiệm Xem Phim
- Cách Ủ Sữa Chua Bằng Nước Nóng Đơn Giản Tại Nhà
- Giá Biệt Thự Vinhomes Grand Park Quận 9: Cập Nhật Từng Loại Hình & Phân Khu
- Lễ Gia đình Thánh Giá vào ngày nào?
Trong chuyến công tác tại tỉnh Lạng Sơn vào ngày 25 tháng 8 năm 2023, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đích thân thăm và trồng cây lưu niệm tại Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị. Tại đây, Tổng Bí thư nhấn mạnh rằng trên thế giới, chỉ duy nhất khu vực biên giới này có tên gọi Hữu Nghị ở cả hai phía, một đặc điểm không gì có thể sánh được. Điều này một lần nữa khẳng định tầm quan trọng vượt trội của cửa khẩu hữu nghị trong chính sách đối ngoại và quan hệ quốc tế của Việt Nam, luôn coi trọng và ưu tiên hàng đầu việc xây dựng, phát triển quan hệ tốt đẹp với Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc.
Vai Trò Chiến Lược Của Cửa Khẩu Hữu Nghị Trong Giao Thương Và Phát Triển
Ngày nay, Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị đã trở thành một trong những cửa khẩu quốc tế đường bộ lớn nhất và sầm uất nhất trên tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc. Với quy mô diện tích lên đến 124 ha, trong đó khu trung tâm quy hoạch chiếm 26,5 ha, nơi đây là một động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế khu vực và quốc gia. Cửa khẩu này không chỉ là điểm dừng chân mà còn là trái tim của hoạt động thương mại và du lịch giữa hai nước.
Là một mắt xích không thể thiếu trong “Hành lang kinh tế Nam Ninh-Lạng Sơn-Hà Nội-Hải Phòng”, cửa khẩu hữu nghị đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc hiện thực hóa thỏa thuận “hai hành lang, một vành đai kinh tế” giữa lãnh đạo cấp cao hai nước. Điều này giúp tăng cường kết nối không chỉ giữa Việt Nam và Trung Quốc mà còn mở rộng đến các nước ASEAN, biến nơi đây thành một cổng biên mậu Hữu Nghị chiến lược, thúc đẩy mạnh mẽ dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và du lịch trong khu vực.
Phía Trung Quốc cũng đặc biệt chú trọng đến cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan, xem đây là cặp cửa khẩu quốc tế số một, cửa ngõ chính nối Trung Quốc với Việt Nam và các nước ASEAN. Điều này tạo ra những thuận lợi, cơ hội và tiềm năng phát triển khổng lồ trong các hoạt động kết nối văn hóa, du lịch và thương mại giữa hai tỉnh – khu vực là Lạng Sơn (Việt Nam) và Quảng Tây (Trung Quốc). Sự đồng bộ trong tầm nhìn phát triển đã tạo nền tảng vững chắc cho sự hợp tác bền vững.
Cửa Khẩu Hữu Nghị: Cầu Nối Kinh Tế Việt Nam – Trung Quốc Và ASEAN
Trải qua hơn 30 năm nỗ lực xây dựng và phát triển kinh tế cửa khẩu, Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị liên tục nhận được sự đầu tư, xây dựng và hoàn thiện về cơ sở hạ tầng. Điều này nhằm mục đích đáp ứng tốt hơn nhu cầu giao lưu văn hóa, du lịch và thông thương hàng hóa của nhân dân hai nước, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Lạng Sơn nói riêng và cả nước nói chung. Các hoạt động tại cửa khẩu biên giới Lạng Sơn này đã và đang tạo ra hàng ngàn việc làm và nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước.
Hiện tại, cơ sở hạ tầng tại điểm giao thương Hữu Nghị được đầu tư đồng bộ và hiện đại, bao gồm hệ thống giao thông khu vực cửa khẩu, Trung tâm dịch vụ quốc tế cửa khẩu Hữu Nghị, và Tòa nhà cửa khẩu Hữu Nghị hoành tráng. Những công trình này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý cửa khẩu mà còn giúp tối ưu hóa hoạt động xuất nhập khẩu và xuất nhập cảnh, giảm thiểu thời gian chờ đợi và tăng cường hiệu quả giao dịch.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, ông Hồ Tiến Thiệu, phát triển kinh tế cửa khẩu là một trong bốn khâu đột phá chiến lược của tỉnh, nhằm đưa Lạng Sơn trở thành một tỉnh biên giới có nền kinh tế phát triển. Trong đó, cửa khẩu hữu nghị giữ một vị trí trọng yếu và có tầm ảnh hưởng lớn nhất. Trong số 6 cửa khẩu đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, cửa khẩu Hữu Nghị đảm nhiệm tới 80% tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu. Năm 2023, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh đã đạt trên 50 tỷ USD, ghi nhận một kỷ lục về lượng hàng hóa thông quan, với trung bình từ 1.100 đến 1.300 chuyến xe container qua lại mỗi ngày. Những con số này minh chứng cho sự sôi động và tiềm năng phát triển to lớn của cửa khẩu biên giới này.
Hướng Tới Tương Lai: Mô Hình Cửa Khẩu Thông Minh Và Bền Vững
Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tối ưu hóa các hoạt động tại cửa khẩu, tỉnh Lạng Sơn đang tích cực triển khai xây dựng mô hình “Cửa khẩu kiểu mẫu” tại cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Việt Nam) – Hữu Nghị Quan (Trung Quốc). Điều này được thực hiện theo Biên bản Hội nghị lần thứ 6, 7 của Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam-Trung Quốc tháng 12/2018 và Biên bản ghi nhớ Hội nghị lần thứ 10 Ủy ban công tác liên hợp giữa các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng, Hà Giang Việt Nam và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc tháng 3/2019.
Lạng Sơn cũng là tỉnh tiên phong được Ủy ban Chuyển đổi số Quốc gia lựa chọn để thí điểm triển khai Nền tảng cửa khẩu số tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị từ tháng 2 năm 2022. Nền tảng này đã mang lại nhiều lợi ích vượt trội, giúp công khai, minh bạch các thông tin về thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các cá nhân và tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu dễ dàng tiếp cận. Nó cũng tạo ra một kênh thông tin và kết nối đa chiều giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý và điều hành các hoạt động tại cửa khẩu một cách hiệu quả.
Đến nay, hơn 1.800 doanh nghiệp đã sử dụng Nền tảng cửa khẩu số để khai báo và xử lý thông tin trực tuyến khi thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu. Nền tảng này không chỉ phục vụ tốt công tác quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh và thông quan hàng hóa qua cửa khẩu mà còn được Trung ương đánh giá cao về tính hiệu quả. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa quy trình quản lý và nâng cao năng lực cạnh tranh của cửa khẩu hữu nghị.
Với những lợi thế về vị trí thuận lợi và tiềm năng phát triển vượt trội, trung bình mỗi năm cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đón tiếp khoảng 1,5 triệu lượt khách xuất nhập cảnh và trên 180 nghìn lượt phương tiện chở hàng hóa xuất nhập khẩu. Tình hình chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới tại khu vực cửa khẩu luôn ổn định, hai bên duy trì và thực hiện tốt ba văn kiện pháp lý về biên giới cùng các thỏa thuận song phương. Quan hệ hai bên biên giới cũng thường xuyên được củng cố và phát triển theo chiều sâu, cùng nỗ lực xây dựng một biên giới hòa bình, ổn định và phát triển thịnh vượng.
Lạng Sơn Và Tầm Nhìn Phát Triển Kinh Tế Cửa Khẩu Trọng Điểm
Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Hồ Tiến Thiệu cũng cho biết, tỉnh đang tiếp tục tập trung đầu tư hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng tại khu vực cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, phấn đấu xây dựng nơi đây trở thành một “cửa khẩu kiểu mẫu” tiên tiến và hiện đại. Điều này sẽ dựa trên ứng dụng công nghệ cao, với hệ thống giao thông đường bộ hiện đại kết nối với cảng biển và sân bay, tạo ra một mạng lưới logistics liên hoàn và hiệu quả.
Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao đang tích cực phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xem xét hồ sơ mở chính thức lối thông quan Cốc Nam (Khu vực mốc 1104-1105) và Tân Thanh (Khu vực mốc 1090-1091) thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, nhằm trình Chính phủ phê duyệt. Việc mở rộng này sẽ tăng cường năng lực thông quan và tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao thương.
Đặc biệt, vào ngày 26 tháng 6 năm 2023, trong chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn và Chủ tịch Khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây đã ký “Thỏa thuận khung về cùng thúc đẩy xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh” tại Bắc Kinh. Thỏa thuận này, được chứng kiến bởi Thủ tướng Chính phủ hai nước, thống nhất triển khai mô hình cửa khẩu thông minh tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119-1120 và đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1088/2-1089, thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan.
Đây được xem là một nội dung đột phá, nhằm tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác hữu nghị giữa tỉnh Lạng Sơn với Khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây, Trung Quốc, trở thành một điểm sáng và kiểu mẫu trong tổng thể chung quan hệ hai nước Việt Nam và Trung Quốc. Trong thời gian tới, tỉnh Lạng Sơn định hướng xây dựng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị thành một cửa khẩu tiên tiến, hiện đại, phát triển dựa trên ứng dụng công nghệ cao, với hệ thống giao thông đường bộ hiện đại kết nối cảng biển, sân bay. Nơi đây sẽ trở thành cửa khẩu kiểu mẫu, trung tâm dịch vụ cửa khẩu công nghệ cao với năng lực thông quan thông minh, bãi đỗ xe điện tử, lưu kho tự phục vụ và các dịch vụ số khác, giúp tăng tính chủ động và giảm thời gian thông quan đáng kể.
Trong xu thế phát triển hòa bình và ổn định, cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đã, đang và sẽ là cửa khẩu hữu nghị thực sự của nhân dân Việt Nam và nhân dân Trung Quốc, đúng theo phương châm 16 chữ “láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai” và tinh thần 4 tốt “láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt”. Nơi đây không chỉ là một cửa khẩu, mà còn là cầu nối cho tình cảm và sự phát triển chung của hai dân tộc, góp phần tô đẹp thêm bức tranh tổng thể về mối quan hệ Việt – Trung, giống như vẻ đẹp rực rỡ và ý nghĩa sâu sắc của những cánh Hoa Đào mỗi độ xuân về, tượng trưng cho sự khởi đầu tốt đẹp và thịnh vượng.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQs) Về Cửa Khẩu Hữu Nghị
1. Cửa khẩu Hữu Nghị nằm ở đâu và có ý nghĩa lịch sử như thế nào?
Cửa khẩu Hữu Nghị nằm trên Quốc lộ 1A, cách thành phố Lạng Sơn 17 km về phía Bắc. Nơi đây có một lịch sử lâu đời, từng mang nhiều tên gọi như Lăng Quan, Đại Nam Quan, Giới Thủ Quan, Nam Quan, và Mục Nam Quan, trước khi chính thức được đổi tên thành Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị vào năm 1965. Tên gọi “Hữu Nghị” thể hiện tình hữu nghị truyền thống lâu đời giữa nhân dân Việt Nam và Trung Quốc, là biểu tượng độc đáo của mối quan hệ “vừa là đồng chí, vừa là anh em”.
2. Vai trò kinh tế của cửa khẩu Hữu Nghị trong giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc là gì?
Cửa khẩu Hữu Nghị là một trong những cửa khẩu quốc tế đường bộ lớn nhất trên tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc, đóng vai trò trọng yếu trong “Hành lang kinh tế Nam Ninh-Lạng Sơn-Hà Nội-Hải Phòng”. Cửa khẩu này đảm nhiệm tới 80% tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu tại Lạng Sơn, với tổng kim ngạch trên 50 tỷ USD vào năm 2023. Đây là cầu nối quan trọng thúc đẩy thương mại, du lịch và kết nối văn hóa giữa hai nước, đồng thời mở rộng đến các nước ASEAN.
3. Lạng Sơn đang có những định hướng phát triển nào cho cửa khẩu Hữu Nghị trong tương lai?
Tỉnh Lạng Sơn đang tập trung đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng, xây dựng cửa khẩu Hữu Nghị trở thành “cửa khẩu kiểu mẫu” tiên tiến và hiện đại, dựa trên ứng dụng công nghệ cao. Các sáng kiến bao gồm thí điểm Nền tảng cửa khẩu số, ký kết “Thỏa thuận khung về cùng thúc đẩy xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh”, và phát triển hệ thống giao thông kết nối với cảng biển, sân bay. Mục tiêu là biến cửa khẩu này thành trung tâm dịch vụ công nghệ cao với năng lực thông quan thông minh, bãi đỗ xe điện tử và các dịch vụ số khác để tăng hiệu quả và giảm thời gian thông quan.
